Usuku Lokuqwashisa Ngokusetshenziswa Kabi Kwezidakamizwa 2026: Ukunika Imiphakathi Amandla Okuzivikela

Thembelihle Zwane

26 June 2026

Mhla zingama-26 kuJuni 2026, iNingizimu Afrika ihlanganyela nomhlaba wonke ekugubheni Usuku Lwamazwe Ngamazwe Lokulwa Nokusetshenziswa Kabi Kwezidakamizwa. Isihloko salonyaka ka-2026 sithi: “Ukunika Imiphakathi Amandla: Ukwakha Ukuzinikela Ekuvikeleni Okungapheli (Empowering Communities: Building Resilience for Sustainable Prevention).

Lolu suku lufika ngesikhathi lapho imibiko yamuva yango-2026 evela ku-Central Drug Authority (CDA) ikhombisa ukuthi izidakamizwa ezintsha ezixutshwe ngendlela eyingozi (nyaope/muthi) sezandile emalokishini nasemadolobheni, okubeka impilo yentsha engozini enkulu kunangaphambili.

Idatha yamuva ekhishwe yi-SADAG (South African Depression and Anxiety Group) ekuqaleni kwalo nyaka wezi-2026 ikhombisa ukuthi ukulutheka sekuthinte amaphesenti ayi-15 abantu baseNingizimu Afrika. Okugqanyiswe kakhulu yisibalo esenyukayo sabantu abasha abasebenzisa izidakamizwa zokuzithokozisa kodwa eziyingozi kakhulu emqondweni.

“Ngalonyaka ka-2026, asisabheki nje kuphela ukunqanda izidakamizwa, kodwa sibheka ukunika imindeni amathuluzi okuvimbela inkinga ingakaqali,” kusho uMqondisi wezokuVikela kweZenhlalakahle kule nyanga. “Isihloko sethu sokunika imiphakathi amandla sisho ukuthi wonke umzali, uthisha, nomakhelwane kumele abe yingxenye yomzamo.”

Uhulumeni usebenzise i-National Drug Master Plan ebuyekeziwe, egxile ekwakheni izikhungo zokungenelela ezincane emiphakathini (Community-based intervention centres). Lo mkhankaso unikeza amandla kumalungu omphakathi ukuthi akwazi ukubona izimpawu zokuqala zokulutheka futhi asize labo abadinga usizo ngaphandle kokubabandlulula.

“Ubufakazi bamuva bukhombisa ukuthi imiphakathi ebumbene inamaphesenti angama-40 amathuba amaningi okunqanda ukulutheka kwentsha,” kusho u-Professor Renata Schoeman ekhuluma ngobudlelwane phakathi kwenhlalakahle yomphakathi nempilo yengqondo kulo nyaka ka-2026.

I-SAFMH (South African Federation for Mental Health) iqhubekile nokugcizelela kulo nyaka ukuthi u-80% wabantu abaluthekile banezinkinga zengqondo ezingakatholakali. Isu elisha lonyaka ka-2026 lifuna ukuthi imitholampilo yezidakamizwa ihlanganiswe nezikhungo zezempilo yengqondo ukuze kusingathwe inkinga isuka empandeni.

“Sidinga ukuyeka ukubuka ukuluthwa njengokuhluleka kokuziphatha, kodwa sikubuke njengenyumoniya yomoya nengqondo edinga ukwelashwa ngokwesayensi nangothando,” kusho uDkt. Sebolelo Seape.

Uma udinga usizo ungashayela mahhala kulezi zinombolo:

  • Substance Abuse National Helpline: 0800 12 13 14
  • SADAG 24-Hour Helpline: 0800 456 789
  • Ke Moja WhatsApp: 087 163 2026

Izimpawu Ezibalulekile

  • Ukushintsha kokulala (ukungalali ebusuku, ukulala kakhulu emini).
  • Ukulahlekelwa isisindo somzimba ngokushesha.
  • Ukuba bomvu kwamehlo nokusebenzisa amaconsi amehlo (eye drops) njalo.
  • Ukulahlekelwa isifiso sezinto owawuzithanda.
  • Ukuba nolaka nokungabekezeli okungajwayelekile.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *