Isimo Esiphuthumayo Sikazwelonke Esithulile: Ukubuyekeza Ukuthi Ubudoda Buyini Ngosuku Lwamadoda Emhlabeni

Buhle Gigaba

18 November 2026

Mhla ziyi-19 kuNovemba, iNingizimu Afrika ihlangana nomhlaba ukugubha Usuku Lwamadoda Emhlabeni. Lesi yisikhathi esihloselwe ukubungaza igalelo lamadoda, futhi nokubhekana nezinkinga zempilo ahlushwa yizo kakhulu kunabanye. ENingizimu Afrika, leyo ngxenye yesibili yalo mcimbi isibaluleke kakhulu. Ngaphambilini kulo nyaka, uNgqongqoshe KuMongameli Wabesifazane, Intsha Nabantu Abakhubazekile, uSindisiwe Chikunga, wachaza inkinga yempilo yengqondo ekhula phakathi kwamadoda nabafana njengesimo esiphuthumayo sikazwelonke esithulile. Waveza nemikhuba yomphakathi elimazayo eqhubeka nokukhuthaza amadoda ukuba angavezi imizwa yawo futhi angaceli usizo.

Uchwepheshe wezenqondo wasemtholampilo, uThabo Lephoto, ekhuluma ngokuthi cishe amaphesenti angu-80 wabantu abazibulala eNingizimu Afrika ngamadoda, uveze ngokuqondile izindleko zemizwa zemibono eqinile yobudoda. Uchaze ukuthi ukuba buthaka kuvame ukuthathwa njengophawu lobuthakathaka, inkolelo efakwa kusenesikhathi futhi ngokujulile kangangokuthi amadoda amaningi awaze afunde enye indlela yokubhekana nobuhlungu bawo. ULephoto uphinde waphawula ukuthi amadoda anethuba elikhulu lokuzama ukuzibulala ngezindlela eziyingozi futhi ezinamandla, okunciphisa amathuba okusinda. Lena enye indlela ukuthula ngempilo yengqondo okuholela ngayo ekulahlekelweni kwempilo okukhulu kakhulu.

Lezi zinto azenzeki ngokwazo. Ochwepheshe bempilo yengqondo eNingizimu Afrika sebeya ngokuya bexhumanisa usizi lwamadoda olungelashwa nezinye zezinkinga zomphakathi ezibonakala kakhulu, kusukela ekudlwengulweni kwabesifazane ngenkani, ukusebenzisa kabi izidakamizwa, kuya odlameni emigwaqweni. Uma ukucasuka nodlame kuthathwa njengezindlela ezamukelekile, noma ezilindelekile, zokuveza ubudoda, izimpawu zokuxwayisa zosizi olujulile zingahle zinganakwa kuze kube yilapho imiphumela isinzima. Ngakho-ke, ingxoxo ngempilo yengqondo yamadoda nengxoxo yokuvimbela ukulimaza abanye, ngandlela thile, ziyizingxenye ezimbili zodaba olulodwa.

Ukushintsha lesi simo kusho okungaphezu kokukhuthaza amadoda ngamunye ukuba akhulume, nakuba nalokho kubalulekile. Kudinga ukucabanga kabusha ngokuhlanganyela ukuthi amandla angempela abukeka kanjani.Amapsychologist asebenza kulo mkhakha aphakamise izindlela ezigxile emandleni, ezingaceli amadoda ukuba alahle ukuqina nokuzethemba, kodwa ezenze indawo eduze kwalokho kwezinto ezifana nokuvuleka, ukucela usizo, nokuvuma ukungaqiniseki nokulahlekelwa ngaphandle kwamahloni. Ubudoda obuhle, ngale ndlela, abuyona into ephambene nobudoda bendabuko, kodwa kungukuyandisa, okuvumela amadoda ukuba abe namandla futhi athembeke ngokuthi uma enenkinga.

Izinhlangano zomphakathi kulo lonke elase-Ningizimu Afrika seziqalile ukwakha izindawo ezakhelwe lolu shintsho, kusukela emaqenjini okusekelana kuya ezingxoxweni zamadoda ezidala isikhala esihleliwe, esingenakho ukwahlulela, sengxoxo. Lemizamo iyakubona ukuthi amadoda amaningi ngeke angene ehhovisi likachwepheshe wezengqondo njengesinyathelo sokuqala, kodwa angahle ahlale eduze komlilo, ebraayini, noma eholo lesonto namanye amadoda adlule kokufanayo.

Usuku Lwamadoda Emhlabeni lunikeza isikhumbuzo sonyaka sokuzibuza ukuthi lolu shintsho selufike kuphi. Ukuvuma kukahulumeni ukuthi lenkinga isimo esiphuthumayo sikazwelonke kuyisibonakaliso esibalulekile, kodwa ukuvuma kuphela akushintshi lokho okwenzeka emzini lapho ubaba efundiswe khona, futhi manje efundisa nendodana yakhe, ukuthi ukukhombisa ubuhlungu akwamukelekile. Lolo shintsho lwenzeka kancane, ubudlelwano ngobudlelwano, futhi luqala ngemvume eyisisekelo efanayo uma isixwayiso sikaNgqongqoshe uChikunga siyinkomba: ukuthi amadoda aseNingizimu Afrika avunyelwe ukulwa ngezwi elizwakalayo, nokuthi ukwenza kanjalo akukhona ukwehluleka kobudoda, kodwa isinyathelo sokuzisindisa.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *