10 Agasti 2025
Carolyn Sithole
Ngesikhathi ngiqala uhambo lwami lokuphola emuva kokuphazamiseka ngokwengqondo, umuntu engihlekisana naye wathi: “Anginandaba nokuthi unesifo sini; ngizohlala eceleni kwakho inqobo nje uma uthola usizo.” Ngakho-ke ngenza njalo.
Ngesikhathi ngiya kudokotela, ngangicabanga ukuthi ngizokhuluma naye ngenkinga yami yokuphefumula okwakungihlasela. Wangitshela ukuthi kukhona ukukhathazeka kwengqondo (anxiety), kodwa angizange ngimkholelwe. Ngoba mina ngiyazi umzimba wami kangcono kunanoma ubani, akunjalo?
Wenza izivivinyo wathi ngine-depression, ukukhathazeka, nengcindezi. Wanginikeza imithi ngabuya ekhaya. Ngalala embhedeni ngakhala kakhulu. Angifuni lezi zigaba noma lesi sifo. Kodwa njengoba isikhathi sihamba, ngabona futhi ukuthi angifuni ukufihla lutho olunjalo.
Kwathatha amasonto ambalwa kuphela ngiqala ukuxoxa nabanye ngalokho okwenzeka empilweni yami. Kuqala nomndeni wami, bese abangani bami abaseduze.. Ekugcineni, ngabhala ibhulogi ngalokho futhi ngatshela noma ubani ofuna ukufunda.
Ngaleso sikhathi, ngangisendleleni yokukhulula umthwalo wokucwaswa ophathelene nesifo sami sengqondo. Ngakho-ke (yikho noma cha), abantu engibatshelayo abaningi, kwaba lula kakhulu, futhi lapho kutholakala imfihlakalo enkulu kakhulu; uma uzizwa ukhululekile ngesifo sakho sengqondo, kuncipha ukunaka ukuthi abanye bacabangani. Uma ungasenandaba nokuthi abantu bayazi, uzizwa sengathi umthwalo uyawa emahlombe akho futhi uzoba sesimweni sokuzimela.
Kulapho ngiqala ukukhuluma ngamandla. Leli gama linamandla kakhulu. Kimina, libhekisela emandleni amakhulu, ubuholi, inhlonipho, ukulawula, amandla, ukugxila nokuphumelela. Umbono wamandla uhlukaniswe izingxenye ezimbili: amandla omzimba kanye namandla emizwa. Amandla omzimba, njengamandla enjinini lomoya wendiza yokulwa noma emathangeni kumdlali webhola lezinyawo, awumphumela wesakhiwo. Amandla emizwa anikezwa lowo ophethe amandla.
Kunezindlela eziningi esinganikeza ngazo umuntu amandla. Uma enobuntu obunothando nemibono eminingi, singamnikeza ukholo lokuthi uzokwenza lokho akusho ukuthi angakwenza; ngalendlela abaholi abanethonya benza abantu abaningi babalandeli. Uma singasayiniki lowo mholi ukholo lwethu, uma wonke umuntu evumela ukholo luphume, lowo mholi uzizwa amandla akhe ewohloka.
Ubani okusiza ngalokho?
Yebo! Ngizokwenza engingakwenza, nabantu engingafinyelela kubo. Lapho ngiqhubeka nokwenza isifo sengqondo sibe yinto ejwayelekile, abantu abaningi bazobona ukuthi ukucwaswa akulona iqiniso, FUTHI ngizokhombisa abanye abanesifo sengqondo ukuthi… uma bebona amandla engiwathole ngokuzwa, ukwamukela nokwenza isifo sami sengqondo sibe yinto ejwayelekile, mhlawumbe bangazuza amandla kulokho ezimweni zabo!
Ngakho-ke kwaqala kanjalo. Ngokuzindla, ngabona ukuthi ngingakwazi ukunciphisa noma yimaphi amandla okucwaswa angaba nawo kimi ngokuphakamisa ikhanda, ngokungazisoli noma ukuzisola, nangokungafihli ukuthi ngine-sifo sengqondo. Kuyamangalisa. Kodwa akusho ukuthi ngizohamba ngibamba abantu engingabazi ngezandla ngisho ngithi “Ngine-sifo sengqondo futhi angizisoli!”, ngoba lokho kungase kwandise ukucwaswa.
Anginaso isizathu sokuzisola
Kimi kusho ukuthi ngibheka isifo sami sengqondo njengengxenye encane yalokho engiyikho, yalokho okwenza ngibe imina. Njengoba ngingatsheli umuntu engihlangana naye okokuqala ukuthi “Sawubona, nginguCarolyn; ngiyilungu le-LGBTQ+, ngine-asthma, ngithanda amarobhothi futhi ngine-sifo sengqondo,” futhi angifihli noma yini uma sekukhulunywa ngayo noma uma ngibuzwa.
Angivumeli into engabonakali ukuthi ithathe amandla kimi noma emcabangweni wami. Ngicacisa kahle kubantu ukuthi angihlekisi ngesifo sami sengqondo. Kuze kube manje, angikaze ngihlangane nomuntu owenza kanjalo, futhi ngikubona lokhu ngenxa yokuthi ngithathe amandla lapho ngibonisa abantu ukuthi ngikulungele. Yilokho nje.
Ukuze ngiqale uhambo lwami lokuphola, into yokuqala engangiyidinga kwakuwukubona ukuthi anginaso isizathu sokuzisola. Kuyingxenye yami futhi ngizokubhekana nakho njengazo zonke izinto eziqhamuka endleleni.
Amathiphu KaCarolyn Okuzizwa Ungcono
Nawa amathiphu amathathu okushesha ukuqala uhambo lokwamukela isifo sakho sengqondo. Uzobona ukuthi wonke amathiphu amayelana nokuthi wenzeni nabanye abantu. Lokhu kungenxa yokuthi — ngokombono wami — isinyathelo sokuqala sokuzizwa ukhululekile ngesifo sakho sengqondo, nokubuyisa amandla akho, wukukwazi ukusho ngokusobala kubantu ukuthi unesifo, futhi ungabinandaba nokuthi bayazi.
Zilolonge
Cabanga ngesimo lapho umuntu ekwenze noma ekushilo okuthinte impilo yakho yengqondo. Cabanga ngokuthi waphendula kanjani. Kungenzeka ukuthi awuzange uveze lutho futhi wazama “ukudlula kukho” ngoba wawuzizwa unecala ngokukhuluma ngesifo sakho.
Manje, cabanga ngezindlela ongazisho ngazo. Zama izindlela ezahlukene. Zizame esibukweni lapho kungekho muntu ekhaya. Khuluma ngazo ngokuzwakalayo.
Ufanelwe ukuthi ukwazi ukutshela abantu uma bedlula emngceleni. Uma bengabangani beqiniso, bazoxolisa futhi bazame ukungaphindi.
Xwayisa Abantu
Uma ungumuntu one-diabetes noma ongakudli ukudla okuthile, futhi umngane ekumenyile ukudla, ngeke ube nenkinga yokumtshela izidingo zakho zokudla. Kuyafana nesifo sengqondo. Angithandi abantu engingabazi bangithinte, futhi ikakhulukazi angithandi ukuhlangana nabantu abasha abazizwa kufanele bangibambe. Ngakho, ngiyaxwayisa abantu.
Ngesikhathi ngihlangana nomndeni wumuntu engihlekisana naye okokuqala, ngamtshela: “Bazofuna ukungithinta. Angikuthandi lokho; ngizobe sengikhathele kakhulu. Ngiicela ubazise ukuthi ngiyaxhawula izandla kuphela. Ungabashela ukuthi ngizozizwa ngiphazamisekile uma bezama ukungigona.”
Ngakho-ke, lokho kwenzeka. Ngithole ukugona okumbalwa nokuxhawulana okudidayo, kodwa kuncane kakhulu kunalokho engangizokuthola uma ngangingachazanga kahle isimo.
Ekugcineni kosuku, isifo sengqondo sikhona; udinga nje ukuthi ubheke ku-Google izibalo zaso. Kufanele siqale ukwamukela, ngoba akukho sizathu sokungakwenzi. Lapho sesibuyisa amandla ethu, singayeka ukuchitha isikhathi esiningi sikhathazeka ngokuthi abantu bazosibuka kanjani futhi siqale ukuthola zonke izinto ezimangalisayo ngathi esasingaziboni ngenxa yokushesha komsebenzi noma impilo.
uCarolyn ungumbhali, uneziqu ezimbili zokubhala futhi ukholelwa ukuthi ukubhala kuyisihluthulelo sokuzindla nokuphola. Uhlala nomlingani wakhe nezinja ezimbili. Uthanda ukusebenza endlini yabo, ukubhala, ukudweba, ukudlala ibhola, nokuthola izithombe zomzimba (tattoos). Uhlolwe ngokuthi une-Depression ne-Anxiety ezinengxenye yokwesaba abantu futhi uthanda izicathulo ezithambile (takkies).
