15 July 2025
Londiwe Buthelezi
ENingizimu Afrika, kunabantu abaneziqu zobuchwepheshe bezengqondo (psychologists) nabachwepheshe bezifo zengqondo (psychiatrists) abaningi ngokwanele ukubahlangabezana nezidingo zempilo yengqondo zabantu bonke ezweni lonke. Okunye okudingeka ngokuphuthuma, wukuthi kuqeqeshwe abasebenzi bezempilo emiphakathini ukuze banikeze usizo oluyisisekelo kwezempilo yengqondo futhi benze into abayaziyo abayifundele.
Ukubhekakancane ukuthi umsebenzi wokuhambela abagulayo emakhaya ovamise ukwenziwa oNompilo, uhamba kanjani ikakhulukazi sizobheka abahlali bemizi eyakhele isiFundazwe saKwa Zulu Natali.
Sibheka ukusebenza kukaNompiol u- Anna osebenzela eMajuba eNewcastle. Isthombe sendaba sidwetshwe nguSolwazi Inge Petersen, onguMqondisi weSikhungo sokuqhuba ucwaningo ngezinhlelo zempilo eNyuvesi yaseKwaZulu-Natal.
U-Anna uvuka ekuseni aye esikhungweni sezempilo asebenza kusona ebese edlulela emizini ayihambayo.
U-Anna, wazi kahle imindeni ayivakashelayo isimo sobubi nobuhle bayo. Ungena kulomuzi abonayo ukuthi isimo asisihle kahle. Kunowesifazane oyedwa ubhekene nezinkinga zempilo yengqondo futhi kungenzeka ukuthi unezimpawu zokudangala (depression). Ngaphezu kokuqeqeshwa kwakhe okuyisisekelo kwezempilo, u-Anna uqeqeshwelwe nokusebenzisa ithuluzi elikhethekile elisiza imindeni ukuqonda kangcono impilo yengqondo nokubona lapho umuntu edinga khona usizo oluthe xaxa noma ukunakekelwa okwengeziwe.
Kunethuluzi elibizwa nge-Community Mental Health Education and Detection (CMED), liyiqiniso futhi lisetshenziswa wuMnyango wezempilo KwaZulu-Natal, kanti futhi selisabalala isiFundazwe sonke.
Leli phrojekthi ingxenye yomkhuba okhula ngokushesha wokwabelana ngemisebenzi yezempilo phakathi kwabasebenzi abaningi abaqeqeshiwe, hhayi odokotela noma ochwepheshe kuphela. Lo mcabango wokwabelana ngemisebenzi uthi, njengoba iNingizimu Afrika inochwepheshe bezempilo yengqondo, abanganele ukuhlangabezana nezidingo zabantu bonke ezweni, abanye abasebenzi bezempilo bangasiza ngokwabelana ngomthwalo womsebenzi.
Nakuba abasebenzi bezempilo emiphakathini bengafanelekile ukupha imithi ethile noma ukwelapha izinkinga ezinzima zempilo yengqondo, banganikeza usizo oluyisisekelo futhi babhekisele izimo eziyinkimbinkimbi kwabanye ochwepheshe.
